Trò chơi và thú vui giải trí truyền thống Việt Nam

Văn hóa trò chơi Việt Nam trong các công viên

Bước vào bất kỳ công viên công cộng nào ở Việt Nam vào sáng sớm một ngày trong tuần, bạn sẽ thấy nơi đây nhộn nhịp hơn nhiều sảnh tòa văn phòng. Những người đàn ông lớn tuổi tụ tập dưới gốc cây đa, cúi người xuống bàn cờ tướng. Các nhóm thanh thiếu niên đá cầu lông gà trong một vòng tròn chặt chẽ mà không để nó chạm đất. Phụ nữ hoàn thành bài thể dục buổi sáng và rút bài ra chơi. Công viên không chỉ là không gian xanh — đó là nơi giải trí chung chính cho một bộ phận lớn dân cư.

Văn hóa này bắt nguồn một phần từ kinh tế thực tế và một phần từ sự giao tiếp xã hội chân thành. Giải trí có điều hòa tốn tiền; một chiếc ghế công viên thì miễn phí. Truyền thống này đã chứng minh được sự bền vững ngay cả khi điện thoại thông minh, trò chơi trực tuyến và các phòng bi-a đã kéo thế hệ trẻ ra khỏi một số thú vui cũ. Tại Việt Nam hiện đại, bạn sẽ thấy cả hai cùng tồn tại — một ông-grandfather chơi cờ tướng trên bàn đá trong khi các cháu của ông stream game trên điện thoại bên cạnh.

Các trò chơi dưới đây là những trò bạn có nhiều khả năng bắt gặp hoặc được mời tham gia.

Đá cầu

Đá cầu trông đơn giản nhưng thực sự khó để chơi tốt. Quả cầu — gọi là cầu — là một đĩa cao su nhỏ có gắn đồng xu ở giữa và được phủ bởi một cụm lông vũ hoặc cánh nhựa. Người chơi đá quả cầu qua lại, giữ cho nó bay trên không bằng mu bàn chân, gót chân, đầu gối hoặc, đối với những người khéo léo, là gót chân trong một cú đá xoay người trên không.

Phiên bản giải trí bao gồm hai hoặc nhiều người chơi trong một vòng tròn lỏng lẻo, mỗi người cố gắng duy trì chuỗi thành công của cá nhân mình. Đá cầu thi đấu là một môn thể thao được công nhận với luật có lưới tương tự như cầu lông, và Việt Nam đã sản sinh ra nhiều vận động viên khu vực mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở cấp độ công viên, nó thuần túy là hoạt động xã hội. Nếu bạn đứng xem đủ lâu, bạn gần như chắc chắn sẽ được vẫy tay mời thử. Hãy chuẩn bị tinh thần là bạn sẽ trượt nhiều ở lần đầu — việc giữ cho quả cầu bay cao đòi hỏi một động tác búng cổ chân rất đặc thù mà cần thời gian để phát triển.

Bạn sẽ tìm thấy các nhóm đá cầu đáng tin cậy nhất vào sáng sớm (khoảng 6–8 giờ sáng) và vào cuối chiều khi cái nóng gay gắt nhất đã qua. Hồ Hoàn Kiếm ở Hà Nội và các công viên ven sông ở Thành phố Hồ Chí Minh là những địa điểm đáng tin cậy.

Cờ tướng

Cờ tướng là biến thể Việt Nam của xiangqi, trò chơi chiến lược Trung Quốc được chơi trên lưới chín bằng mười với một con sông chia đôi hai bên. Các quân bao gồm tướng, sĩ, tượng, mã, xe, pháo và tốt. Pháo là quân khiến người chơi từ cờ vua phương Tây ngạc nhiên — nó ăn quân bằng cách nhảy qua đúng một quân khác.

Trò chơi được coi trọng. Người chơi trong công viên thường rất mạnh, và một du khách ngồi xuống với kỳ vọng một ván cờ giải trí có thể sẽ bị đánh bại trong chưa đầy hai mươi nước. Tuy nhiên, những người chơi giàu kinh nghiệm thường là những giáo viên hào phóng nếu bạn giải thích rằng bạn đang học.

Bàn cờ tướng bằng đá là một đặc trưng trong các công viên trên cả nước, đặc biệt là ở các thành phố phía Bắc. Tại phố cổ Hà Nội, bạn thường có thể tìm thấy các ván cờ đang diễn ra xung quanh Hồ Hoàn Kiếm và trong các công viên nhỏ hơn nằm giữa các con phố nhà ống. Bộ cờ rất rẻ để mua — hãy chuẩn bị chi trả khoảng 80.000–150.000 VND (ước tính, 2026) cho một bộ nhựa du lịch cơ bản tại bất kỳ cửa hàng đồ chơi hoặc cửa hàng cố định lớn nào.

Bầu cua tôm cá (trò chơi xúc xắc Tết)

Bầu cua tôm cá — theo nghĩa đen là bầu, cua, tôm, cá — là một trò chơi đánh cược với ba xúc xắc, mỗi mặt được in một trong sáu biểu tượng: bầu, cua, tôm, cá, gà và nai. Người chơi đặt cược vào biểu tượng hoặc các biểu tượng mà họ dự đoán sẽ xuất hiện khi xúc xắc được lắc và mở ra.

Luật chơi rất đơn giản. Trúng một biểu tượng và tiền cược của bạn được hoàn lại cùng với số tiền thắng bằng nhau. Trúng hai biểu tượng giống nhau và bạn thắng gấp đôi. Trúng cả ba và bạn thắng gấp ba. Nhà cái hoặc cá nhân điều hành bàn chơi có lợi thế nhỏ qua nhiều vòng.

Trong lễ hội và Tết, bàn bầu cua tôm cá xuất hiện ở hầu hết mọi góc phố và trong hầu hết các sân nhà. Trong dịp Tết Nguyên đán, một mức độ cờ bạc không chính thức được chấp nhận về mặt văn hóa và trò chơi được coi là giải trí gia đình vui vẻ thay vì cá cược nghiêm túc. Ngoài Tết, nó ít hiển thị hơn trong công cộng nhưng vẫn phổ biến tại các buổi tụ tập riêng tư. Các tấm vải in và bộ xúc xắc sáu mặt được bán tại các chợ với giá khoảng 30.000–60.000 VND (ước tính, 2026).

Bài — tổ tôm, tam cúc

Các trò chơi bài truyền thống của Việt Nam sử dụng một bộ bài riêng biệt có nguồn gốc từ hình ảnh Trung Hoa thay vì định dạng bốn chất phương Tây. Tổ tôm là trò chơi cũ hơn và phức tạp hơn, được chơi với bộ bài 120 lá theo định dạng năm người với các luật tính điểm phức tạp. Nó thực sự khó học từ đầu như một người ngoài cuộc và bạn có nhiều khả năng thấy nó được chơi bởi những người lớn tuổi ở miền Bắc.

Tam cúc sử dụng bộ bài 32 lá đơn giản hơn và dễ tiếp cận hơn. Cả hai trò chơi đều được chơi nhiều hơn trong dịp Tết. Đối với các trò chơi bài hàng ngày, hầu hết người Việt Nam đã chuyển sang các trò chơi bài bộ chuẩn phương Tây hoặc ứng dụng điện thoại thông minh, vì vậy tổ tôm và tam cúc cảm giác gần với di sản sống hơn là thói quen hàng ngày đối với hầu hết các nhóm tuổi dưới năm mươi.

Văn hóa phòng bi-a hiện đại

Bida đã trở thành một trong những hoạt động giải trí dễ thấy nhất ở các thành phố Việt Nam, đặc biệt là trong nam giới khoảng từ 16–40 tuổi. Các phòng bi-a — bida trong tiếng Việt — có ở khắp mọi nơi. Hầu hết là các cửa hàng mặt đất mở tiền sảnh với sáu đến hai mươi bàn, ánh sáng huỳnh quang, bia lạnh có sẵn từ tủ lạnh gần cửa, và mức giá cố định mỗi giờ cho mỗi bàn.

Giá cả thường là 20.000–40.000 VND mỗi giờ mỗi bàn (ước tính, 2026), khiến nó đủ rẻ để sinh viên và công nhân trẻ dành cả buổi chiều. Trò chơi tiêu chuẩn là tám bóng hoặc chín bóng trên bàn kiểu Mỹ, mặc dù bàn bida không lỗ (carom) cũng phổ biến và có xu hướng thu hút khách hàng nghiêm túc hơn. Người chơi Việt Nam trung bình có kỹ năng đáng chú ý, và các vận động viên Việt Nam quốc tế đã thắng các sự kiện xếp hạng trong các môn carom.

Đi vào một phòng bida như một người nước ngoài và yêu cầu một bàn là hoàn toàn bình thường. Nhân viên thường sẽ giải thích giá cả, đưa cho bạn một cây gậy và để bạn tự chơi.

Karaoke như một thú vui quốc gia

Karaoke chiếm một vị trí văn hóa ở Việt Nam mà du khách phương Tây thường đánh giá thấp. Nó không chủ yếu là một hoạt động mới lạ hoặc hoạt động quán bar — nó là một nghi thức xã hội chân chính được sử dụng cho các lễ kỷ niệm sinh nhật, giải trí kinh doanh, tụ họp gia đình và những buổi đi chơi không chính thức với bạn bè. Karaoke phòng riêng (karaoke phòng riêng) chiếm ưu thế so với các định dạng sân khấu mở, nghĩa là một nhóm đặt một phòng cách âm theo giờ, gọi đồ uống và đồ ăn nhẹ, và hát mà không có khán giả bên ngoài nhóm.

Chất lượng thay đổi rất nhiều từ một hộp khu phố cơ bản với thư viện bài hát lỗi thời đến các địa điểm nhiều tầng được đánh bóng với danh mục cập nhật bằng tiếng Việt, tiếng Anh, tiếng Hàn và tiếng Trung. Giá dao động từ khoảng 100.000 VND đến hơn 400.000 VND mỗi phòng mỗi giờ tùy thuộc vào thành phố, phân khúc địa điểm và thời gian trong ngày (ước tính, 2026). Việc được mời đi karaoke bởi đồng nghiệp hoặc bạn bè Việt Nam là phổ biến và từ chối liên tục có thể bị coi là thiếu thân thiện. Bạn không cần phải hát hay — sự tham gia mới là điểm mấu chốt.

Nơi xem và tham gia

• Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội — bàn cờ tướng ở bờ bắc, đá cầu gần khu vực đi bộ cuối tuần
• Công viên Lenin (Công viên Thống Nhất), Hà Nội — không gian mở rộng lớn với hoạt động sáng sớm ổn định
• Công viên Tao Đàn, Thành phố Hồ Chí Minh — cờ tướng, cầu lông, đá cầu, nhóm thể dục nhịp điệu vào hầu hết các buổi sáng
• Bờ sông Bạch Đằng, Đà NẵngĐà Nẵng (Da Nang)dah nangMajor coastal city in central Vietnam, known for its beaches, the Marble Mountains, and modern infrastructure. — nhóm đá cầu và đi bộ vào buổi tối
• Bất kỳ công viên khu phố nào, bất kỳ thành phố nào — chiến lược đáng tin cậy nhất là chỉ cần đi vào trước 8 giờ sáng và làm theo tiếng ồn

Hầu hết người chơi đều chào đón những người quan sát tò mò và nhiều người sẽ mời bạn thử mà không cần thúc giục nhiều. Các cụm từ tiếng Việt cơ bản sẽ giúp ích — "tôi muốn thử" đi được một chặng đường dài.

Liên quan

• Lễ hội và Tết
• Phố cổ Hà Nội
• Tổng quan về Việt Nam hiện đại
• Cuộc sống công viên ở các thành phố Việt Nam
• Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh