Bóng đá và thể thao trong văn hóa Việt Nam

Việt Nam đam mê bóng đá

Đi bộ trên bất kỳ con phố nào ở Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh vào một đêm có trận đấu lớn, bạn sẽ nghe thấy tiếng ồn trước khi nhìn thấy nó — tiếng hò reo từ hàng trăm chiếc ghế nhựa, tiếng cốc bia va chạm, tiếng còi xe máy inh ỏi bên ngoài. Bóng đá không chỉ là một môn thể thao ở Việt Nam; đó là một nghi thức xã hội gắn kết các khu phố lại với nhau và tạo ra chủ đề để mọi người tranh luận suốt nhiều ngày.

Sự đam mê này rất thật và xuất phát từ cơ sở quần chúng. Trẻ em chơi bóng trên mọi khoảng đất trống còn lại — những con hẻm nhỏ hẹp, sân bê tông có đèn chiếu sáng, và sân trường đầy bụi. Các trận đấu năm người không chính thức diễn ra khuya tận đêm trong các khu dân cư của mọi thành phố lớn. Các hàng bán rong bán khăn choàng và áo đấu bản sao trước những trận đấu lớn. Khi Việt Nam vượt qua vòng loại tham dự một giải đấu, cả nước gần như ngừng hoạt động.

Hiểu về văn hóa bóng đá là một trong những cách nhanh nhất để hòa nhập vào đời sống xã hội thường nhật của người Việt. Là một du khách, thể hiện sự quan tâm cơ bản đến đội tuyển quốc gia hoặc hỏi về kết quả trận đấu V-League tối qua sẽ mở ra những cánh cửa mà nếu không sẽ vẫn đóng kín.

Đội tuyển quốc gia

Đội tuyển bóng đá nam quốc gia Việt Nam — những Rồng Vàng — là điểm quy tụ lớn nhất trong đời sống thể thao của đất nước. Việc đội tuyển vượt qua vòng loại tham dự Asian Cup 2023 đã được ăn mừng trên quy mô khiến cả những cư dân lâu năm cũng phải ngạc nhiên. Những đoàn xe máy cầm cờ rầm rộ tràn ngập đường phố và di chuyển suốt nhiều giờ liền.

Đội tuyển thi đấu ở các giải đấu cấp hai của AFC và đã có những giai đoạn thể hiện sức mạnh khu vực đáng kể, đặc biệt là từ năm 2018 đến 2022 dưới thời HLV Park Hang-seo. Kết quả trong những năm gần đây có phần hỗn hợp hơn, nhưng sự ủng hộ vẫn không hề giảm. Các chiến dịch tại SEA Games và AFF Championship thu hút lượng khán giả truyền hình khổng lồ trong nước và kích hoạt các bữa tiệc đường phố tự phát sau những chiến thắng.

Lịch sử bóng đá Việt Nam phản ánh cung đường rộng lớn hơn của Việt Nam hiện đại — một quốc gia đã phát triển nhanh chóng, xây dựng sự tự tin và bắt đầu kỳ vọng nhiều hơn vào chính mình. Đối với nhiều người, đội tuyển quốc gia là thước đo cho sự tiến bộ đó.

V-League — Bóng đá trong nước

V-League 1 là giải đấu bóng đá chuyên nghiệp hàng đầu của Việt Nam, diễn ra khoảng từ tháng 1 đến tháng 10 hàng năm. Các câu lạc bộ như Hanoi FC, Ho Chi Minh City FC và Becamex Bình Dương có lượng người hâm mộ lớn. Việc tham dự một trận đấu V-League là một trải nghiệm thực sự dễ chịu và đầy màu sắc — hầu hết vé khán đài đứng có giá trong khoảng 50.000–150.000 VND (ước tính; hãy xác nhận tại sân).

Trình độ thi đấu là bóng đá câu lạc bộ cấp trung bình thấp của châu Á. Các suất dành cho cầu thủ nước ngoài cho phép một vài cầu thủ Nam Mỹ, châu Phi và Hàn Quốc khoác áo hầu hết các đội. Không khí tại sân Hàng Đẫy đầy ắp khán giả ở Hà Nội hoặc sân Thống Nhất ở TP.HCM đủ hấp dẫn để bạn dành thời gian đi xem.

Nếu bạn muốn đi xem, hãy kiểm tra trang web chính thức của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) hoặc các ứng dụng sự kiện địa phương trước một tuần. Tránh mua vé từ các kẻ đầu cơ bên ngoài sân cho các trận đấu quan trọng; vé giả lưu hành khá nhiều. Nên đến sớm 30 phút vào các ngày có trận derby.

Văn hóa bia hơi đêm thi đấu

Địa điểm thực sự để xem bóng đá ở Việt Nam không phải là quán rượu thể thao — đó là điểm văn hóa bia hơi gần nhất. Bia hơi là một quán bia tươi ngay góc phố, thường chẳng hơn gì vài chục chiếc ghế nhựa, một thùng kính lạnh và một cái giá TV được treo cao trên tường hoặc cột đèn.

Vào những đêm có trận đấu, những nơi này đông kín nhanh chóng. Người dân tụ tập quanh các bàn ghế tràn ra cả vỉa hè. Bình luận viên nói to, những cuộc tranh luận về bình luận còn to hơn, và bia được bán với giá khoảng 10.000–20.000 VND một ly (ước tính; giá cả thay đổi tùy theo quận và thành phố). Các quầy hàng ăn thường tụ tập gần đó để tận dụng lượng khách dư thừa.

Quy tắc ứng xử khá thoải mái. Người nước ngoài hầu như luôn được chào đón, đặc biệt nếu bạn thể hiện sự nhiệt tình với trận đấu. Học một vài cụm từ cơ bản — "Việt Nam thắng!" hoặc "bàn thắng" — sẽ nhận được phản ứng tốt. Đây không phải là những điểm phục vụ khách du lịch; chúng là những thiết chế của cộng đồng dân cư, và việc tham gia với tư cách là một người hâm mộ chân chính thay vì chỉ là người xem màu sắc địa phương sẽ tạo nên sự khác biệt.

Theo dõi bóng đá châu Âu

Bóng đá câu lạc bộ châu Âu có lượng người hâm mộ khổng lồ ở Việt Nam, đặc biệt là Giải bóng đá Ngoại hạng Anh, La Liga và UEFA Champions League. Múi giờ hoạt động khá bất tiện — hầu hết các trận đấu vào thứ Bảy ở châu Âu bắt đầu lúc 1 hoặc 2 giờ sáng giờ Hà Nội — điều này có nghĩa là những người hâm mộ tận tâm phải đặt báo thức và tìm đến các quán cà phê mở cửa suốt đêm có màn hình.

Manchester United, Liverpool, Real Madrid và Barcelona mỗi đội đều có các câu lạc bộ người hâm mộ có tổ chức tại Hà Nội và TP.HCM với các buổi xem bóng thường xuyên. Một tìm kiếm nhanh trên các nhóm Facebook sẽ tìm ra địa điểm gần nhất. Những buổi tụ tập này kết hợp giữa người hâm mộ Việt Nam và người nước ngoài, tạo thành một điểm kết nối xã hội dễ dàng. Khi một trận chung kết lớn của châu Âu diễn ra vào giữa tuần, nửa thành phố dường như hoạt động với giấc ngủ bị thiếu hụt vào sáng hôm sau.

Sepak takraw, cầu lông và các trò chơi truyền thống

Bóng đá thống trị, nhưng không độc quyền. Sepak takraw — một môn bóng chuyền bằng quả bóng mây trông giống như bất khả thi về mặt thể chất — là một phần cố định trong các công viên và sân trường trên khắp Việt Nam. Môn này đòi hỏi sự dẻo dai phi thường và đáng để dừng lại xem nếu bạn bắt gặp nó. Các trận đấu chuyên nghiệp được coi trọng ở các khu vực nông thôn và cấp trường học.

Cầu lông có lẽ là môn thể thao giải trí được chơi rộng rãi nhất sau bóng đá. Các công viên công cộng ở các thành phố Việt Nam thường có các sân cầu lông được dựng lên một cách tự phát từ sáng sớm. Việc thuê thiết bị tại các sân công viên rất rẻ.

Các trò chơi truyền thống như đánh đu và vật cổ truyền xuất hiện tại các lễ hội Tết và ngày hội làng. Chúng gắn liền với các dịp theo mùa cụ thể và là lời nhắc nhở về việc phần lớn văn hóa thể thao của Việt Nam đã tồn tại từ trước thời hiện đại.

Tennis và Golf

Tennis đã phát triển ổn định cùng với sự mở rộng của tầng lớp trung lưu Việt Nam. Các sân tennis có mặt tại hầu hết các khách sạn bốn và năm sao, và các câu lạc bộ tennis thành phố hoạt động ở hầu hết các thành phố với mức phí theo giờ khiêm tốn. Thời tiết nóng bức khiến việc chơi bóng vào giữa trưa trở nên bất khả thi; các khung giờ sáng sớm được đặt rất kín.

Golf đã trở thành một ngành công nghiệp nghiêm trọng. Việt Nam hiện có hơn 100 sân golf, tập trung xung quanh Đà NẵngĐà Nẵng (Da Nang)dah nangMajor coastal city in central Vietnam, known for its beaches, the Marble Mountains, and modern infrastructure., Phan Thiết, và các vùng ngoại ô của TP.HCM và Hà Nội. Nhiều sân được gắn liền với các khu nghỉ dưỡng. Phí green (phí sân) thay đổi rất lớn — một vòng chơi vào ngày thường tại một sân ở tỉnh có thể tốn từ 800.000–1.500.000 VND; các sân golf ven biển cao cấp tính phí cao gấp nhiều lần. Hãy kiểm tra trực tiếp với câu lạc bộ; các mức giá công bố trên mạng thường đã lỗi thời.

Du lịch golf đã trở thành một phân khúc riêng, với các tour du lịch trọn gói từ Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan đến đặc biệt để tận hưởng các fairway. Điều này đã nâng cao tiêu chuẩn của các sân golf nhưng cũng đẩy giá lên ở phân khúc cao cấp.

Đạp xe và chạy bộ

Đạp xe như một môn thể thao (khác với đạp xe như phương tiện di chuyển) đang phát triển nhanh chóng. Các câu lạc bộ đạp xe đường trường tại Hà Nội và TP.HCM tổ chức các chuyến đi nhóm vào cuối tuần, và Việt Nam tổ chức một giải đua đường trường quốc gia thu hút đông đảo người tham gia. Cung đường Ha Giang đã thu hút một cộng đồng nhỏ nhưng kiên định gồm các tay đua du lịch và sức bền.

Chạy bộ đã bùng nổ. Hầu hết các thành phố lớn của Việt Nam hiện có các sự kiện thường xuyên kiểu parkrun, và các giải marathon quốc tế đã mở rộng để bao gồm Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và Hội An. Vé vào các giải chạy vui chơi địa phương thường có giá rất rẻ. Văn hóa ẩm thực và văn hóa tập luyện giao thoa — những người chạy bộ tụ tập tại các quán phở đường phố sau những buổi chạy dài sáng sớm là một cảnh tượng phổ biến ở bất kỳ quận nào có cộng đồng chạy bộ.

Nơi xem thể thao cùng người địa phương

Dải bia hơi gần chỗ bạn ở là câu trả lời trung thực nhất cho việc xem bóng đá. Ngoài ra:

• Các quán cà phê địa phương có màn hình thường phát các trận đấu lớn một cách yên tĩnh ở hậu cảnh. Hãy đến trước giờ khai cuộc để giành được chỗ ngồi tốt.
• Các sự kiện Fan zone do nhà tài trợ của đội tuyển quốc gia thiết lập trong các giải AFC hoặc AFF là miễn phí, quy mô lớn và thực sự lễ hội. Các cơ quan thành phố cho phép tổ chức tại các công viên và quảng trường công cộng.
• Quán rượu thể thao trong khách sạn có mặt tại hầu hết các khách sạn tầm trung và cao cấp trong các khu du lịch. Chúng thoải mái nhưng ít không khí hơn và đắt hơn đáng kể — một ly bia có thể đắt gấp năm lần so với bia hơi.
• Khám phá Quận 1 của TP.HCM hoặc Phố Cổ Hà Nội vào một đêm có trận đấu lớn không yêu cầu bất kỳ kế hoạch nào. Thành phố sẽ chỉ cho bạn biết nơi đến.

Để tìm đồ ăn xung quanh những địa điểm này, hướng dẫn ẩm thực TP.HCM có phần bao gồm thực tế về các lựa chọn đồ ăn đường phố phù hợp để thưởng thức cùng một buổi tối xem bóng đá dài.

Liên quan

• Văn hóa bia hơi
• Việt Nam hiện đại
• Hướng dẫn ẩm thực TP.HCM
• Hướng dẫn khu vực Hà Nội
• Lễ hội và ngày lễ công cộng của Việt Nam